خروپف همیشه نشانه یک بیماری جدی نیست، اما نمی‌توان همه خروپف‌ها را هم بی‌خطر دانست. اگر این صدا با قطع و وصل شدن تنفس، نفس‌نفس‌زدن هنگام خواب یا خواب‌آلودگی روزانه همراه باشد، بهتر است علت آن بررسی شود. از روی صدا به‌تنهایی نمی‌توان آپنه خواب را تشخیص داد. [۱، ۲]

گاهی خود فرد از خروپف یا وقفه‌های تنفسی خبر ندارد و همسر یا یکی از اعضای خانواده متوجه آن می‌شود. شناخت نشانه‌ها کمک می‌کند هنگام مراجعه، توضیح روشن‌تری به پزشک بدهید؛ هدف این راهنما همین است. [۲]

خروپف چرا ایجاد می‌شود؟

خروپف صدایی است که با عبور هوا و لرزش بافت‌های راه هوایی بالایی ایجاد می‌شود. هنگام خواب، بافت‌های زبان و گلو شل‌تر می‌شوند و اگر مسیر عبور هوا تنگ‌تر شود، احتمال ایجاد صدا بیشتر می‌شود. [۱]

شکل دهان و گلو، گرفتگی بینی، مصرف الکل و خوابیدن به پشت می‌توانند در خروپف نقش داشته باشند. اضافه‌وزن هم در برخی افراد احتمال آن را افزایش می‌دهد. بنابراین علت خروپف برای همه یکسان نیست و همیشه به یک عامل یا عادت مشخص مربوط نمی‌شود. [۳]

آیا هر خروپفی به معنی آپنه خواب است؟

خیر. بعضی افراد خروپف دارند اما دچار آپنه انسدادی خواب نیستند. در آپنه انسدادی، مسیر تنفس در طول خواب بارها به‌طور نسبی یا کامل بسته می‌شود و جریان هوا کاهش پیدا می‌کند یا متوقف می‌شود. ممکن است خروپف با دوره‌های سکوت و سپس خرخر یا نفس‌کشیدن ناگهانی همراه شود. [۳، ۴]

این اختلال می‌تواند خواب را بارها قطع کند، حتی اگر فرد صبح آن بیدارشدن‌های کوتاه را به یاد نیاورد. به همین دلیل، برای فهمیدن ارتباط تنفس و کیفیت خواب باید به حال روزانه و الگوی تنفس هم توجه کرد. تشخیص نهایی با بررسی پزشکی است، نه با یک نشانه منفرد. [۴، ۵]

چه نشانه‌هایی را همراه خروپف جدی بگیریم؟

وجود یک علامت به‌تنهایی تشخیص قطعی نیست، اما همراهی نشانه‌های زیر با خروپف، دلیل مناسبی برای مطرح کردن موضوع با پزشک است. [۲، ۶]

خستگی و خواب‌آلودگی علت‌های گوناگونی دارند. نبودن یک علامت نیز برای رد کردن آپنه خواب کافی نیست؛ ارزیابی باید مجموعه علائم و وضعیت فرد را در نظر بگیرد. [۲، ۵]

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر همراه خروپف، وقفه تنفسی، احساس خفگی در خواب یا خواب‌آلودگی قابل‌توجه روزانه وجود دارد، مراجعه را به امتحان کردن درمان‌های خانگی موکول نکنید. برای شروع می‌توانید به پزشک عمومی مراجعه کنید؛ بسته به یافته‌ها ممکن است ارزیابی تخصصی خواب یا بررسی بینی و گلو لازم شود. [۱، ۵]

خروپف مداوم یا آزاردهنده نیز ارزش بررسی دارد، حتی اگر خانواده وقفه تنفسی ندیده باشد. اگر خواب‌آلود هستید، رانندگی یا کار با ابزار خطرناک را ادامه ندهید؛ کاهش هوشیاری می‌تواند احتمال حادثه را بالا ببرد. [۱، ۶]

تنگی نفس شدید، کبودی لب‌ها یا گیجی ناگهانی وضعیت معمول خروپف نیستند و نیاز به کمک فوری پزشکی دارند. در چنین وضعیتی با اورژانس محل تماس بگیرید. [۹]

خانواده چه اطلاعاتی را ثبت کند؟

بهتر است گفت‌وگو درباره خروپف بدون سرزنش یا شوخی آزاردهنده باشد. به‌جای برچسب زدن، مشاهدات مشخص را توضیح دهید: مثلاً «دیشب چند بار صدای نفست قطع شد و بعد با یک نفس بلند ادامه پیدا کرد». این یک گزارش مشاهده است، نه تشخیص بیماری.

برای مراجعه، یادداشت کوتاهی از زمان خواب و بیداری، کیفیت خواب، خواب‌آلودگی روزانه و آنچه همراه هنگام خواب دیده است آماده کنید. سابقه بیماری‌ها و فهرست داروها را هم همراه داشته باشید. دفترچه خواب می‌تواند به پزشک کمک کند الگوی مشکل را بهتر بشناسد. [۵]

نمونه یادداشت: «سه‌شنبه، خواب حدود ساعت ۱۲ تا ۷؛ همراه متوجه خروپف و بیدارشدن با نفس بلند شد؛ بعدازظهر هنگام مطالعه چرت زدم.» لازم نیست خانواده مدت وقفه‌ها را با دقت پزشکی اندازه بگیرد؛ همین مشاهدات را برای ارزیابی مطرح کنید.

چه کارهایی ممکن است به کاهش خروپف کمک کند؟

برخی تغییرها ممکن است خروپف را کمتر کنند، اما جای بررسی نشانه‌های مشکوک به آپنه خواب را نمی‌گیرند. راهکار مناسب به علت مشکل بستگی دارد. [۴]

اگر به پشت می‌خوابید، خوابیدن به پهلو را امتحان کنید؛ در بعضی افراد کمک‌کننده است. [۴]

از مصرف الکل، به‌ویژه نزدیک زمان خواب، پرهیز کنید و برای ترک سیگار کمک بگیرید. [۴]

اگر اضافه‌وزن دارید، درباره روش مناسب مدیریت وزن با پزشک گفت‌وگو کنید. خروپف فقط در افراد دارای اضافه‌وزن رخ نمی‌دهد. [۳، ۴]

اگر گرفتگی بینی یا حساسیت ادامه دارد، علت آن را بررسی کنید؛ درمان هر نوع گرفتگی برای همه یکسان نیست. [۴]

برخی داروهای خواب‌آور ممکن است خروپف را بیشتر کنند. داروی تجویزشده را خودسرانه قطع یا کم نکنید؛ درباره اثر احتمالی آن بر خواب و تنفس از پزشک یا داروساز سؤال کنید. [۱]

پزشک چگونه علت خروپف را بررسی می‌کند؟

پزشک درباره علائم، سابقه پزشکی، داروها و عوامل خطر سؤال می‌کند و ممکن است دهان، بینی و گلو را معاینه کند. توضیح همراه فرد می‌تواند مفید باشد، چون بخشی از نشانه‌ها فقط هنگام خواب دیده می‌شوند. [۱، ۵]

اگر احتمال آپنه خواب مطرح باشد، ممکن است تست خواب پیشنهاد شود تا تنفس و سایر اطلاعات مرتبط با خواب بررسی شوند. نیاز به آزمایش و نوع آن براساس شرایط فرد تعیین می‌شود؛ همه افراد دارای خروپف الزاماً به یک مسیر بررسی یکسان نیاز ندارند. [۵]

پرسش‌های متداول

آیا صدای بلندتر یعنی بیماری شدیدتر؟

بلندی صدای خروپف به‌تنهایی معیار قابل‌اعتماد شدت آپنه نیست. حتی ممکن است هنگام یک وقفه تنفسی، صدای خروپف موقتاً قطع شود. برای ارزیابی باید الگوی تنفس، علائم و در صورت نیاز نتایج تست خواب در نظر گرفته شود. [۷]

اگر خروپف دارم اما روزها خواب‌آلود نیستم چه؟

نداشتن خواب‌آلودگی، به‌تنهایی آپنه خواب را رد نمی‌کند. اگر همراهتان وقفه تنفسی یا نفس‌نفس‌زدن مشاهده کرده، یا خروپف خواب شما و خانواده را مختل می‌کند، موضوع را با پزشک مطرح کنید. [۱، ۲]

خروپف کودک هم نیاز به بررسی دارد؟

خروپف مکرر کودک، به‌خصوص همراه تنفس غیرعادی، خواب ناآرام یا تغییر رفتار و تمرکز، باید با پزشک کودک مطرح شود. در کودکان، بزرگی لوزه‌ها یا لوزه سوم می‌تواند در انسداد راه هوایی نقش داشته باشد و نشانه‌های روزانه گاهی به شکل بیش‌فعالی دیده می‌شوند. ارزیابی کودک با بزرگسال یکسان نیست. [۸]

آیا هر فردی که خروپف می‌کند به دستگاه نیاز دارد؟

خیر. انتخاب راهکار به علت خروپف و نتیجه بررسی بستگی دارد. از روی خروپف به‌تنهایی نمی‌توان درباره نیاز به دستگاه یا درمان مشخص تصمیم گرفت. [۱، ۵]

نکته پایانی

برای پیگیری خروپف، فقط به شدت صدا توجه نکنید. وقفه‌های تنفسی، نفس‌نفس‌زدن و حال فرد در روز اطلاعات مهم‌تری برای گفت‌وگو با پزشک فراهم می‌کنند. هدف، شناخت علت و انتخاب مسیر بررسی متناسب با شرایط شماست.

برای آشنایی بیشتر با اختلال تنفس هنگام خواب، مطلب «آپنه خواب چیست» را مطالعه کنید. تا زمان انتشار آن، راهنمای ارتباط تنفس و خواب می‌تواند نقطه شروع مطالعه شما باشد.

منابع

[۱] NHS | خروپف

[۲] NHLBI | نشانه‌های آپنه خواب

[۳] Mayo Clinic | علت‌ها و نشانه‌های خروپف

[۴] Healthdirect | خروپف و راهکارهای کاهش آن

[۵] NHLBI | تشخیص آپنه خواب

[۶] NHS | آپنه خواب

[۷] NHLBI | آیا بلندی خروپف اهمیت دارد؟

[۸] بیمارستان Great Ormond Street | آپنه انسدادی در کودکان

[۹] NHS | تنگی نفس و نشانه‌های فوری