توقف تنفس در خواب ممکن است ابتدا توجه همسر یا یکی از اعضای خانواده را جلب کند: خروپفی که قطع می‌شود، مکثی در تنفس به نظر می‌رسد و سپس نفس‌کشیدن با صدای بلند دوباره شروع می‌شود. فردی که خواب است ممکن است این اتفاق‌ها را به یاد نیاورد. چنین مشاهده‌ای ارزش مطرح‌کردن با پزشک را دارد، اما به‌تنهایی تشخیص بیماری نیست. [۱، ۲]

این راهنما برای همراهان بزرگسالان نوشته شده است: چه چیزی را توصیف کنیم، چگونه موضوع را مطرح کنیم و چه موقع کمک بگیریم؟ هدف، تبدیل همراه به مراقب شبانه یا تشخیص‌دادن در خانه نیست.

چرا همراه فرد ممکن است زودتر متوجه شود؟

نشانه‌های تنفسی در زمانی رخ می‌دهند که خود فرد خواب است. به همین دلیل، گاهی خانواده متوجه صداها یا تغییر الگوی نفس‌کشیدن می‌شود، در حالی که فرد فقط از خواب‌آلودگی یا خستگی روزانه خبر دارد. ناآگاهی او از اتفاق‌های شبانه، به معنی بی‌اهمیت بودن مشاهده شما نیست. [۱]

در آپنه انسدادی، راه هوایی بالایی هنگام خواب تنگ یا بسته می‌شود. اما تعیین علت وقفه‌ها با مشاهده خانگی ممکن نیست. اگر می‌خواهید با مفهوم بیماری آشنا شوید، راهنمای «آپنه خواب چیست» را بخوانید. [۲]

چه نشانه‌هایی را در خواب می‌توان مشاهده کرد؟

جدول زیر نمونه‌هایی برای توصیف تجربه شماست؛ لازم نیست همه آن‌ها وجود داشته باشند. به‌جای نتیجه‌گیری، همان چیزی را که دیده یا شنیده‌اید بیان کنید. [۱، ۲، ۳]

هر سکوتی به معنی قطع واقعی جریان هوا نیست و هر خروپفی نیز آپنه نیست. بلندی صدا یا تعداد دفعاتی که اتفاقی متوجه مشکل شده‌اید، معیار تعیین شدت بیماری در خانه نیست. [۲، ۴]

مشاهدات خود را چگونه ثبت کنیم؟

یک یادداشت کوتاه می‌تواند گفت‌وگو را روشن‌تر کند. دفتر خواب، مدت و کیفیت خواب و میزان خواب‌آلودگی روزانه را ثبت می‌کند و می‌تواند به ارزیابی پزشک کمک کند. جدول زیر یک الگوی پیشنهادی برای مرتب‌کردن اطلاعات است؛ آزمون پزشکی یا فرم امتیازدهی نیست. [۴]

برای نمونه می‌توانید بنویسید: «دیشب وقتی بیدار بودم، چند بار بعد از خروپف سکوت شنیدم و سپس صدای نفس بلند آمد. نمی‌دانم در آن فاصله جریان هوا قطع شده بود یا نه. صبح گفت هنوز خواب‌آلود است.» این یک نمونه نگارشی است، نه شرح حال یک بیمار واقعی.

اگر درباره تهیه فایل صوتی یا ویدئویی فکر می‌کنید، ابتدا رضایت خود فرد و نظر پزشک درباره کاربرد آن را بپرسید. چنین فایلی جای ارزیابی پزشکی را نمی‌گیرد. در موقعیت اضطراری، ثبت تصویر نباید تماس برای کمک را عقب بیندازد.

چطور موضوع را بدون نگرانی بیشتر مطرح کنیم؟

پیشنهاد ارتباطی ما این است که در زمانی آرام و با یک مشاهده مشخص شروع کنید: «دیشب چند بار متوجه تغییر صدای نفست شدم. دوست دارم برای روشن‌شدن علتش با پزشک صحبت کنیم؛ اگر بخواهی همراهت می‌آیم.» از گفتن «حتماً بیماری خطرناکی داری» یا سرزنش فرد بابت خروپف پرهیز کنید.

به تجربه خود او هم گوش دهید. ممکن است از خستگی یا بدخوابی شکایت داشته باشد، یا اصلاً متوجه مشکلی نباشد. اگر این وضعیت خواب شما را هم مختل کرده است، آن را محترمانه مطرح کنید. حمایت به معنی نادیده گرفتن نیاز همراه به استراحت نیست.

چه زمانی برای بررسی پزشکی اقدام کنیم؟

مشاهده قطع و وصل شدن تنفس، صدای نفس‌نفس یا خفگی در خواب، یا خواب‌آلودگی مداوم روزانه را با پزشک مطرح کنید. حضور همراهی که نشانه‌ها را دیده است می‌تواند در مراجعه کمک‌کننده باشد. برای گرفتن وقت، لازم نیست ابتدا چندین شب مدرک جمع کنید یا همه نشانه‌ها هم‌زمان وجود داشته باشند. [۳]

خستگی با وجود خواب کافی، سردرد صبحگاهی یا دشواری تمرکز هم اطلاعاتی هستند که باید گزارش شوند؛ وجودشان به‌تنهایی آپنه را ثابت نمی‌کند. اگر فرد هنگام رانندگی خواب‌آلود است، رانندگی را ادامه ندهد و برای ایمنی و بررسی علت اقدام کند. [۱، ۲]

چه موقع کمک فوری لازم است؟

اگر فرد پاسخ نمی‌دهد و تنفس طبیعی ندارد، این وضعیت را وقفه معمول خواب فرض نکنید: فوراً با اورژانس محل تماس بگیرید و احیای قلبی‌ریوی را طبق آموزش قبلی یا راهنمایی اپراتور آغاز کنید. نفس‌های پراکنده و غیرعادی در فرد بی‌پاسخ، تنفس طبیعی محسوب نمی‌شوند. برای برگشت خودبه‌خودی تنفس منتظر نمانید. [۵]

تنگی نفس شدید، ناتوانی در حرف‌زدن به علت دشواری تنفس، کبودی یا خاکستری‌شدن لب‌ها و گیجی ناگهانی نیز نیازمند کمک فوری پزشکی‌اند. آن‌ها را صرفاً به آپنه احتمالی نسبت ندهید. [۶]

در مراجعه به پزشک چه اتفاقی می‌افتد؟

پزشک نشانه‌ها، عوامل خطر، سابقه خانوادگی و داروهای مصرفی را بررسی می‌کند. ممکن است ارزیابی تخصصی و تست خواب درخواست شود. بررسی خواب به تعیین نوع اختلال و شدت آن کمک می‌کند؛ شرح همراه، بخشی از اطلاعات این مسیر است. [۴]

برای مراجعه، این سه پرسش را آماده کنید: آیا بررسی تخصصی خواب لازم است؟ تا زمان بررسی چه نکاتی را باید رعایت کنیم؟ در صورت تغییر نشانه‌ها چه زمانی دوباره تماس بگیریم؟ انتخاب بررسی و درمان باید با شرایط همان فرد هماهنگ باشد.

چه کارهایی را خودسرانه انجام ندهیم؟

بر اساس یک مشاهده، برای فرد دستگاه یا داروی خواب تهیه نکنید و داروی تجویزشده او را تغییر ندهید. NHS توصیه می‌کند داروهای خواب‌آور در آپنه بدون توصیه پزشک مصرف نشوند، زیرا ممکن است مشکل را بدتر کنند. فهرست داروها را برای بررسی همراه ببرید. [۳، ۴]

وظیفه همراه، گزارش دقیق و کمک به پیگیری است. برنامه پایش یا مراقبت ویژه، اگر لازم باشد، باید مشخصاً توسط تیم درمان تعیین شود؛ از این مقاله برای تعیین برنامه مراقبت شبانه استفاده نکنید.

پرسش‌های متداول

آیا هر سکوتی بین خروپف‌ها یعنی آپنه؟

خیر. سکوت به‌تنهایی قطع تنفس را ثابت نمی‌کند. مشاهده همراه باید در کنار ارزیابی پزشک بررسی شود. برای شناخت بیشتر، راهنمای «خروپف و نشانه‌های نیازمند بررسی» را مطالعه کنید. [۲، ۴]

آیا باید تمام شب بیدار بمانم؟

این راهنما چنین برنامه‌ای توصیه نمی‌کند. مشاهده‌های اتفاقی خود را یادداشت کنید و برای بررسی اقدام کنید. اگر بیمار برنامه مراقبتی تجویزشده دارد، همان برنامه را با تیم درمان دنبال کنید.

اگر فرد چیزی به یاد نمی‌آورد چه کنیم؟

نداشتن خاطره از وقفه‌ها غیرعادی نیست. مشاهده خود را آرام و مشخص توضیح دهید و در صورت تمایل فرد، هنگام مراجعه همراهش باشید. [۱، ۳]

آیا این راهنما برای کودکان هم کافی است؟

خیر؛ تمرکز مقاله بر بزرگسالان است. در کودکان، نشانه‌های روزانه ممکن است به شکل بیش‌فعالی یا مشکل توجه دیده شوند. تنفس غیرعادی کودک را با پزشک کودک مطرح کنید و برنامه بزرگسالان را به او تعمیم ندهید. [۱]

قدم بعدی شما چیست؟

اگر تغییر تنفس در خواب را مشاهده کرده‌اید، توصیف کوتاهی از آن آماده کنید و برای بررسی پزشکی اقدام کنید. همراهی مؤثر یعنی شنیدن تجربه فرد، کمک به بیان نشانه‌ها و پیگیری روشن؛ نتیجه‌گیری درباره علت و درمان به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.

منابع

[۱] NHLBI | نشانه‌های آپنه خواب

[۲] MedlinePlus | آپنه انسدادی در بزرگسالان

[۳] NHS | آپنه خواب

[۴] NHLBI | تشخیص و دفتر خواب

[۵] St John Ambulance | بی‌پاسخی، تنفس غیرطبیعی و احیا

[۶] NHS | تنگی نفس و نشانه‌های فوری